Sau Khi Làm Việc Sâu (Deep Work) …

Sau Khi Làm Việc Sâu (Deep Work) …

Deep Work của Cal Newport đến với mình qua lời giới thiệu của một học trò cũ với một lời quảng cáo rằng nhờ có nó mà em ý đã vừa học vừa làm mà vẫn đạt kết quả tốt “hehe”. Mình tin lắm. Cal cũng là tác giả của cuốn sách Digital Minimalism mình rất thích. Chắc anh ý cũng khá uy tín trong giới sách vở vì năm nay mình đã thấy tên và sách của ảnh được nhắc đến trong một số cuốn khác.

Mình đọc nó vào đầu tháng 4. Qua một học kì mình áp dụng Deep Work và gặt hái được nhiều trái ngọt lẫn đắng, bài này viết lại những điều mình cần nhớ.

Nhưng công nhận bìa sách cuốn này làm mình giật mình rất nhiều lần. Tưởng tượng sáng ngủ dậy thấy trên bàn có cuốn sách màu vàng khè, chữ in đậm thật đậm kêu DEEP WORK!

Tóm tắt

Làm việc sâu (Deep Work) được định nghĩa là làm việc tập trung trong một thời gian dài liên tục, không bị gián đoạn bởi các yếu tố gây nhiễu bên ngoài. Đúng là không phải công việc nào hay bất kì giai đoạn nào cũng có thể hoặc cũng nên làm việc sâu. Nhưng kĩ năng này đang khan hiếm dần, nên nếu làm được thì sẽ cực kì nổi bật.

Cuốn sách dẫn những nghiên cứu khoa học uy tín, như là thuyết Flow của Mihaly Csikszentmihalyi, để khẳng định rằng làm việc sâu là một cách để đạt được thỏa mãn về mặt tri thức (intelectually) trong công việc. Qua phân tích lịch sử của một số nhân vật nổi đình đám như Carl Jung hay J.K. Rowling, tác giả cho rằng làm việc sâu góp phần lớn vào thành công họ đạt được. Kết hợp với quan sát, kinh nghiệm cá nhân Cal, ảnh tổng kết tất cả lại thành bốn yếu tố quan trọng để deep work.

Hàng ngày, con người phải đấu tranh với toàn những ham muốn của mình trong gần như cả ngày: ăn đồ ngọt, check fb tí, check insta tí, check tin nhắn tí, ai gọi nói chuyện đi, đọc email đi, xem youtube, netflix đi. Nếu toàn phải dùng tới nghị lực thì tốn năng lượng lắm và thiệt hại cho tinh thần lắm, vì vậy mà nên biến deep work thành thói quen.

Trong những quy luật của Deep Work trong hình thì có những điểm sau mình thấy đáng nhớ. (Spoiler alert)


Observable busyness

Sách viết cho đối tượng lao động trí thức (Knowledge Worker) và có phân tích điểm khác nhau với lao động chân tay. Lưu ý, tác giả không hề có ý định phân biệt cao thấp giữa hai dạng thức lao động này. Không những vậy, lao động chân tay, trong rất nhiều ngành nghề, thậm chí còn đạt được sự thỏa mãn rõ ràng hơn cả lao động trí thức.

Người thợ sửa xe biết mình đạt mục tiêu khi thấy cái xe được chạy ra khỏi tiệm ngon lành. Nhưng nhiều lao động trí óc không có được thước đo đó. … Đâm ra họ sử dụng tới một cột mốc là … điểm danh hoặc sự bận rộn nhìn thấy được (observable busyness). Trả lời email nhanh chóng, thường xuyên là một cách đó :v

4 cách làm việc sâu

Cal Newport review những người nổi tiếng về intellectual và nhận thấy có bốn triết lí làm việc sâu như sau. Triết lí nào phù hợp với mình, hay trộn chúng lại?

1. Bỏ hết tất cả những gì không liên quan tới công việc ở lại, tới “một nơi” chỉ có mình với ta. Mình sẽ ở trong nhà một mình, tắt hết wifi và điện thoại cho tới khi viết xong bài này này thì thôi.

2. Sâu một nửa, nông một nửa (trong một mốc thời gian nào đó). Nếu là người vừa phải đi dạy, vừa phải nghiên cứu, nhiều giảng viên dành toàn bộ một học kỳ để đi dạy. Một học kỳ còn lại chỉ để nghiên cứu và viết lách.

3. Tạo thói quen làm việc sâu định kì. Giả sử phải làm một dự án, không cần biết có mood hay không, cứ đều đặn mỗi ngày vào khung giờ đó, bạn phải ngồi vào bàn và làm việc liên quan đến việc đó.

4. Làm việc sâu khi nào bạn có muốn. Đang đi nghỉ mát, đột nhiên nổi hứng ngồi viết, bạn sẽ ngay lập tức chuyển sang mode làm việc sâu.


Biến deep work thành trò sang chảnh

J.K.Rowling viết Harry Potter trong khách sạn sang chảnh. Cần tôn thờ quãng thời gian deep work. Hãy biến nó trở nên “thật thiêng liêng và đáng tôn trọng”. Dọn bàn làm việc quang đãng, mặc đồ đẹp, chuẩn bị một tách trà, mở nhạc lo-fi nhẹ nhẹ và bắt đầu.

Xác định workflow

Khi vừa quyết định “Mình sẽ deep work” thì mình cần hình dung trước được không gian làm việc, thời lượng mình sẽ làm và tiến trình làm việc (làm gì trước, làm gì sau?). Nếu xác định được workflow trước thì sẽ dễ dàng ngồi vào bàn mà không phải nghĩ. Tới đó mới nghĩ thì căng vì sẽ bị trì hoãn nhiều. Vì vậy mà …

Cần kế hoạch, dù rất khó lập

Kế hoạch cho tuần / ngày / buổi / giờ nào cần hay muốn làm cái gì rất cần thiết. Dù việc lên kế hoạch này, hay nhìn trước tương lai, rất chán và khó chịu, vì hay bị sai lệch khỏi kì vọng của mình, nhưng có một danh sách to-do list trong tay để khỏi phải nghĩ làm gì là cả một bước tiến.

Làm xong thì cần phản tư, đứng ra xa nhìn lại nhận xét xem ngày, tuần trôi qua đã làm được gì. Cái này mình chưa làm thường xuyên được. 😔


Don’t Take Breaks From Distraction. Take Breaks From Focus.

Bình thường, ta muốn giải trí hầu hết trong ngày, giải trí xong mới làm việc. Ví dụ: xem xong tập này thì làm, xong video này thì làm, lướt facebook tới 8h thì làm. Hãy đổi lại suy nghĩ một tí. Giờ hãy để thời gian tập trung làm chủ đạo. Chỉ đến khung giờ nhất định mới cho phép mình take break from focus thôi. Ví dụ: 10h sáng mới mở internet đến 11h, 16h mở lần hai.

Nhưng mà nhu cầu công việc phải kết nối thì sao? Ừ, không phải việc nào cũng deep work được. Nhưng Cal Newport cũng đưa ra một loạt bằng chứng cho những người luôn phải kết nối rằng … hóa ra, họ không cần online 24/24 mà khách hàng và việc vẫn chạy. Thậm chí hiệu quả khi ngắt kết nối còn tăng cơ.


Giờ làm việc rất hiếm

Mình có cuộc sống bên ngoài công việc. Giờ làm việc của ta một ngày rất ngắn, từ 8 tới 12 tiếng thôi, không có dư nhiều đâu. Cần giải quyết xong trong thời lượng đó và đừng để nó dài lê thê. Định luật Parkinson’s nói rắng công việc sẽ giãn ra bằng với đúng thời gian người ta dành để hoàn thành nó. Mình đã trải nghiệm và tin định luật này.

Hãy đặt deadline như một tiêu chuẩn của mọi tác vụ, và cũng để hạn chế sự hoàn hảo.

Shutdown Ritual

Trời rất nhiều người đã nói về cụm này luôn. Dưới đấy trích một ghi chú của mình khi đọc cuốn này trong MindTriibe.


Làm việc sâu và Pomodoro?

Khi nghĩ tới làm việc sâu, vì nghĩ là sẽ phải ngồi đó hàng giờ đồng hồ 90 phút – 120 – 150 – 180 phút. Ý nghĩ đó khiến ta ngán ngẩm. Trong khi với pomodoro, chúng ta chỉ cần làm từng quãng ngắn 25 phút thôi và còn được nghỉ mỗi 5 phút nữa. Vậy thì chúng có mâu thuẫn không nhỉ?

Theo mình là không. Trong 5 – 15 phút nghỉ thì có thể đi lại thư giãn, miễn là không nhận input gây xao lãng từ bên ngoài thì vẫn ổn mà.


Cần deep work không?

Đầu tiên, mình hay nghĩ nếu mà thực sự thích công việc thì deep work là đương nhiên, còn gì mà bàn nữa. Bản thân công việc đó mình có thấy thú vị không? Có thì deep work được, không có thì thôi, làm sẽ nửa nạc nửa mỡ, mất tập trung hoặc bỏ giữa chừng.

Sau khi áp dụng thì mình nghĩ ngược lại cũng đúng. Đó là khi chủ động làm việc sâu, tự nhiên công việc đó trở nên lôi cuốn mình hơn. Nghe thật fantasy, nhưng đúng thật.

Ủa, vậy thì có vẻ ép buộc mình làm việc mà mình không thích từ ban đầu? Chà, chỗ “không thích” thật khó nói, bởi vì nó bị che bởi quá nhiều lớp cảm xúc, trong đó có “trì hoãn”. Có chuyện mình muốn kể.

“Hey Siri, implement Shutdown Ritual Protocal.”

The Too Blue Scientist

This Post Has 2 Comments

COMMENTS